دکتر پیام برزگر مدیرعامل سابق محبوب و مردمی سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی/ ناترازی بنزین و انرژی؛ تحلیلی جامع درباره بحران مصرف سوخت در ایران و راهکارهای اصلاحی 

دکتر پیام برزگر مدیرعامل سابق محبوب و مردمی سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی/ ناترازی بنزین و انرژی؛ تحلیلی جامع درباره بحران مصرف سوخت در ایران و راهکارهای اصلاحی

گوشه ای از  مقاله دکتر پیام  برزگر مدیر عامل سابق ،محبوب و مردمی سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی:

بخش ۱: وضعیت ناترازی بنزین: مصرف روزانه بنزین به بیش از 150 میلیون لیتر رسیده است.

رشد مصرف سالانه ۵ تا ۷.۵ درصد است و تا سال ۱۴۰۷ ممکن است به ۶۰ میلیارد لیتر در سال برسد.

دولت سالانه حدود ۵ تا ۱۲ میلیارد دلار برای تأمین بنزین هزینه می‌کند.

علت اصلی ناترازی: رشد مصرف، ضعف زیرساخت‌ها، قیمت پایین سوخت و قاچاق گسترده.

بخش ۲: دلایل اصلی بحران انرژی

1. فقدان سیاست‌گذاری جامع و نبود برنامه فرهنگی برای بهینه‌سازی مصرف.

2. ضعف حمل‌ونقل عمومی و فرسودگی ناوگان (مترو، اتوبوس، ریلی).

3. عقب‌ماندگی صنعت خودروسازی و تولید خودروهای پرمصرف.

4. نظام ناکارآمد قیمت‌گذاری و یارانه‌ها که انگیزه صرفه‌جویی را از بین برده.

5. توسعه‌نیافتگی پالایشگاه‌ها و کیفیت پایین بنزین.

6. رشد جمعیت شهری و افزایش مصرف انرژی در کلان‌شهرها.

بخش ۳: آثار و ضرورت‌های حل بحران

کاهش صادرات فرآورده‌های نفتی و افزایش واردات بنزین.

تشدید کسری بودجه و مشکلات زیست‌محیطی (آلودگی هوا).

افزایش قاچاق سوخت و استفاده از انرژی در مزارع استخراج رمزارز.

تهدید امنیت اقتصادی و اجتماعی.

بخش ۴: راهکارهای کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت

کوتاه‌مدت (۶ ماه تا ۱ سال)

اصلاح نظام توزیع سوخت و کنترل قاچاق با سامانه‌های هوشمند.

اصلاح کارت سوخت، سهمیه‌بندی شناور و منطقه‌ای.

افزایش نظارت بر میترینگ و استانداردسازی شبکه‌های انرژی.

تثبیت نرخ ارز و تقویت پول ملی برای کنترل قیمت سوخت.

یارانه هدفمند به اقشار کم‌درآمد از محل صرفه‌جویی دولت.

میان‌مدت (۱ تا ۴ سال)

متناسب‌سازی تدریجی قیمت سوخت با نرخ ارز و هزینه واقعی تولید.

اجرای نظام سهمیه و اوراق انرژی (قابل معامله در بورس انرژی).

توسعه خودروهای کم‌مصرف، برقی و هیبریدی.

گسترش مترو، اتوبوس برقی و حمل‌ونقل ریلی سریع‌السیر.

بلندمدت (۴ تا ۱۰ سال)

توسعه پالایشگاه‌ها و مینی‌ریفاینری‌ها.

افزایش بهره‌وری نیروگاه‌ها و سرمایه‌گذاری در انرژی‌های نو و اتمی.

برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و جایگزینی خودروهای فرسوده.

توسعه فرهنگ مصرف بهینه انرژی و مردمی‌سازی اصلاحات.

بخش ۵: نکات کلیدی اقتصادی

بدون ثبات نرخ ارز و انضباط مالی، اصلاح قیمت سوخت مؤثر نخواهد بود.

افزایش قیمت بنزین در آبان ۱۳۹۸ تورم را تنها به‌طور کوتاه‌مدت بالا برد و سپس کاهش یافت.

راه‌حل صرفاً «گران کردن سوخت» نیست، بلکه باید با اصلاح ساختارها، حمایت اجتماعی و کنترل قاچاق همراه باشد.

یارانه پنهان انرژی در ایران سالانه حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

بخش ۶: جمع‌بندی و توصیه‌ها

بحران بنزین صرفاً اقتصادی نیست، بلکه چندبعدی و ساختاری است.

نیازمند عزم ملی سه قوه و برنامه ۸ ساله منسجم برای اصلاح است.

هدف نهایی: کاهش مصرف، افزایش بهره‌وری، مردمی‌سازی بازار انرژی و حفظ ثبات اقتصادی.