تکمیلی /بومی گرایی؛ از حرف تا عمل؛ گفتار نخست : عوامل اثرگذار

تکمیلی /بومی گرایی؛ از حرف تا عمل؛ گفتار نخست : عوامل اثرگذار

✍یادداشت : سید هادی تقوی رئیس سابق اداره کار و خدمات اشتغال سازمان منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی بندرماهشهر

مدیریت منابع انسانی (HRM) در مناطق ویژه اقتصادی با چالش‌هایی مضاعف روبروست. از یک سو، نیاز به تخصص‌های فنی و مهندسی که اغلب توسط نیروی کار غیربومی تأمین می‌شود، و از سوی دیگر، تعهد اجتماعی به اشتغال‌زایی و توسعه جامعه میزبان. در منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر، این تعارض تشدید شده است؛ پتروشیمی‌ها و صنایع وابسته، مرکز توسعه فناوری هستند، اما نیروی کار بومی اغلب فاقد مهارت‌های لازم برای پر کردن این شکاف دانشی است.

تعریف بومی‌گرایی در این چارچوب، صرفاً پر کردن سهمیه‌های استخدامی نیست، بلکه به معنای تضمین دسترسی عادلانه و توسعه ظرفیت‌های محلی برای مشارکت فعال در زنجیره ارزش اقتصادی منطقه است. اهمیت جذب نیروهای بومی نه تنها در کاهش هزینه‌های جابجایی و افزایش رضایت کارکنان است، بلکه در تقویت هویت سازمانی و کاهش ریسک‌های مرتبط با نارضایتی‌های محلی (مانند اعتراضات و بی‌ثباتی) نقش محوری دارد. این سلسله گفتارها مبنایی برای درک این حقیقت است که بدون یک استراتژی HR بومی‌محور، توسعه صنعتی منطقه ناپایدار خواهد بود.

پژوهشی جامع در خصوص الگوی موفقیت مدیریت منابع انسانی برای بکارگیری نیروهای بومی در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر، یافته‌ای شگفت‌انگیز را به نمایش گذاشت. این تحقیق که با روش AHP و نظرخواهی از نخبگان منطقه انجام شده، وزن عوامل خارجی مؤثر بر موفقیت را 69درصد و عوامل داخلی را تنها 31درصد تعیین کرده است. این بدان معناست که تا زمانی که بستر بیرونی فراهم نباشد، تلاش‌های داخلی سازمان‌ها برای جذب نیروی بومی، تنها نیمی از مسیر موفقیت را طی می‌کند.

مطالبه گران ماهشهری اکنون باید نگاه خود را از درون شرکتها به بیرون شرکتها و به سمت تسهیل‌گری محیط منطقه‌ای معطوف کنند.

برای اینکه بهتر بتوانیم متوجه تعریف عوامل داخلی و بیرونی شویم مثالهایی می زنیم :

1. عوامل داخلی : عواملی که مستقیماً تحت کنترل شرکت‌های مستقر هستند (مانند سیاست‌های داخلی استخدام، آموزش حین خدمت، ساختار سازمانی)

2. عوامل خارجی: عواملی که خارج از کنترل مستقیم شرکت‌ها هستند اما تأثیر زیادی دارند (مانند کیفیت سیستم آموزشی منطقه، مهارت کارجویان، فرهنگ کار در بین بومیان، نظارت دولتی، فساد اداری، قوانین منطقه‌ای، اداره کار، نمایندگان قوای سه گانه در شهرستان و…)

در گفتارهای بعد در خصوص نقش هرکدام از عوامل داخلی و خارجی شرکتها بیشتر سخن خواهیم گفت، برای داشتن جامعه ای آگاه و مطالبه گر با ما همراه باشید.